Category Archives: شه‌فیقی حاجی‌خدر

نھێنیەکانی موساد

1795144_708362279184449_1562575835_o

نھێنیەکانی موساد
کۆردۆن تۆماس
وەرگێڕانی: شەفیقی حاجی خدر

داگرتن

Advertisements

كوردستان لەنێوان سیڤەرو سنورە دەسكردەكاندا

11313135_955938987760109_3343232250131474326_o

کوردستان لەنێوان سیڤەرو سنورە دەسكردەكاندا
نووسینی: هیسه‌ر لێهه‌ر واگنه‌ر
وه‌رگێڕانی: شه‌فیقی حاجی‌خدر
چاپی دووه‌م

 

كوردستان لەنێوان سیڤەرو سنورە دەسكردەكاندا

“سیڤەر بۆ كورد لایەنی ئیجابی‌و سلبی هەبوە، وەك دۆكیومێنت‌و سیاسەت تاڕادەیەك باش بوە، بەڵام وەك خاك دابەشكردن كارەسات بوە”

لەچەند رۆژی رابردودا چاپی دوەمی كتێبی كوردستان لەنێوان سیڤەرو سنورە دەسكردەكاندا، بەكەمێك دەسكاری‌و بەكۆمەڵێك زانیاری تازەو وردو نهێنی، كەوتە بازاڕەوە. لەو كتێبەدا هۆكاری مۆركردن‌و بەندەكان‌و ناوەرۆكی پەیمانی سیڤەرو چەند زانیارییەكی دیكە خراوەتە ڕو.

ئا: ئاكۆ حەمەد رابی

لەڕێگەی خوێندنەوەی ئەم كتێبە ئاشنا دەبیت بەدیوە ئاشكراو شاراوەكانی پەیمانی سیڤەر، ئەو پەیمانەی كە كورد لەسەدەی بیستەم بەتاكە فریادرەسی خۆی دەزانی بۆ رزگار بون لەزوڵم‌و ژێردەستەیی‌و دەستەبەربونی مافەكانی. پەیمانی سیڤەر لە 10ی ئابی ساڵی 1920لە نێوان چەند دەوڵەتێك واژۆكرا. لەو پەیمانەدا لەبەندەكانی 62- 63ئاماژەی بەچەند ماف‌و داخوازییەكی نەتەوەی كورد، كردوە.
كتێبی كوردستان لەنێوان سیڤەرو سنورە دەستكردەكاندا، لێكۆڵینەوەیەكی مێژویی گرنگە دەربارەی چۆنیەتی بەستنی رێكەوتننامەی سیڤەر، كە چۆن خاكی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی (پیاوە نەخۆشەكە) بەپێی لۆژیكی هێزو بردنەوە لەجەنگی یەكەمی جیهاندا دابەشكرا. لەو دابەشكردنەشدا بەگەڕانەوە بۆ هەندێ بنەما بەتایبەتی چواردە بنەماكەی ودرۆ ولسن سەرۆكی ئەوسای وڵاتە یەكگرتوەكانی ئەمریكا، نەتەوە بن دەستەكانی دەوڵەتەی عوسمانی نەخاسمە ئەرمەن‌و كورد، تاڕادەیەك دان بەمافی نەتەوایەتی لەقەوارەی سەبەخۆدا نرا.
بەڵام ئەوەی جێی باسە سەبارەت بەكورد سیڤەر لەسەرێكەوە دانی بەمافی نەتەوەییەوە نا بەڵام لەسەرێكی دیكەشەوە لەبارەی دابەشكردن‌و دابڕاندنی خاكەكەی غەدرێكی زۆری لێكرد. كتێبەكە لەنوسینی لێكۆڵەرەوە هیسەر لێهر واگنەرە. كتێبەكە بەشێكە لەزنجیرە كتێبێك سەبارەت بەسنورە دەستكردەكان.
كتێبەكە دو پێشەكی بۆ نوسراوە، یەكەمیان لەلایەن سیناتۆر جۆرج میشێل‌و دوەمیشیان لەلایەن مامۆستای زانكۆ جێمس ماترێیەوە نوسراوە. ئەو كتێبە لەئەمریكاو لەخانەی چێلسی چاپ‌و پەخش‌و بڵاوكراوەتەوە. وەرگێڕانە كوردییەكە، چاپی دوەمە، ٣٠٠ لاپەڕەیەو لەلایەن شەفیقی حاجی خدر نوسەرو وەرگێڕی ناسراوی كورد، كراوەتە كوردی‌و لەناوەندی ئاوێر لەهەولێر چاپ‌و بڵاوكراوەتەوە. لەنێو كوردا رێككەوتنامەی سیڤەر لوتكەی بڕوانامە نێودەوڵەتییەكانە، كە دانی بەمافە نەتەوەییەكانەوە نابێ.
لەوێشەوە سنوری دەوڵەت‌و قەوارەی سەربەخۆ كێشراوەو وڵاتە زلهێزەكانی ئەوكاتیش بەفەرمی واژۆیان لەسەر رێكەوتنامەكە كردوە. هەربۆیە لەنێوماندا سیڤەر بۆتە ناوی كوڕان‌و كچانمان. بەڵام بۆئەوەی باشتر لەهەمو كونج‌و كەلەبەرەكانی سیڤەر بگەین، بۆ ئەوەی بزانین ئاخۆ كوردستان لەسەرەتای سەدەی رابردو چۆن دابەشكراوە، چۆن هەر لەگۆترە خاكەكەی دراوەتە هێزەكانی بێگانە، بۆ ئەوەی لایەنە دۆكیۆمێنتارەكەی رێكەوتنامەكە، هەروەها ئەو لایەنەی، كە تائێستا داخی بۆدەخۆین كە بۆچی جێبەجێ نەكراوەو تا هەنوكەش لەبن باری ئەو دابەشبونەدا دەناڵێنین، پێویستە ئەم كتێبە بخوێننەوە، كە نوسەر زۆر وردەكاریانەو بابەتیانە پرسەكەی شیكردۆتەوە.
ئاخر گەر مێژوی دوێنێ دابەشبون‌و داننان بەمافی قەوارەی سەربەخۆ نەزانین، چۆن ئەمڕۆ داوای سەربەخۆیی بكەین. كتێبەكە خۆی لەسەر بەندەكانی پەیماننامەی سیڤەرە، هەمو لایەنەكانی باسكراون، هەر لەسەرەتاكەی، كە چۆن رێكەوتنامەكە پێكهات، چی وایكرد رێكەوتنامەكە سازبكرێ، چ دەوڵەتێك‌و چ رێكەوتنامەی دیكە زەمینەی سیڤەری خۆشكرد، رۆڵ‌و رەوشی دەوڵەتی عوسمانی لەسەردەمی بەر لەسیڤەرو لەكاتی سیڤەر. چەند دەوڵەت‌و چ دەوڵەتێك رۆڵی سەرەكی لەسیڤەردا بینی، بەقازانجی كێ شكایەوە.
ناوەڕۆكەكەی بەدورودرێژی باسی كوردستان، ئەرمێنیاو فەلەستین دەكا، بەدرێژی باسی سنوری دابەشكردنی كوردستانی تێدا كراوە. شتێكی گرنگ ئەوەیە گوایە سیڤەر ئیمزا (پەسەند) نەكراوە بۆیە جێبەجێنەكراوە، بەڵام وەك كتێبەكە رونی دەكاتەوە وانییە، سیڤەر وەك رێكەوتنامەیەك ئیمزا كراوە، بەڵام جێبەجێنەكردنەكەی بۆ هۆكاری دیكە دەگەڕایەوە، بۆ ئەرمەنەكان‌و بۆ ئەمریكاو دەگەڕایەوە. رۆڵی ئەمریكا لەسیڤەر زۆر گرنگبوە.
ئەوەی ئەم كتێبە بخوێنێتەوە بەتەواوی لە رێكەوتنامەی سیڤەر دەگا. بەخوێندنەوەی كتێبەكە رای خوێنەر لەسەر سیڤەر دەگۆڕێ. سیڤەر بۆ كورد لایەنی ئیجابی‌و سلبی هەبوە، وەك دۆكیومێنت‌و سیاسەت تاڕادەیەك باش بوە، بەڵام وەك خاك دابەشكردن كارەسات بوە.
شەفیقی حاجی خدر كە كتێبەكەی لەزمانی ئینگلیزییەوە كردۆتە كوردی، لەلێدوانێكدا بۆ ئاوێنە جەختی لەوەكردەوە كە وەرگێڕانی ئەو كتێبە زۆر گرنگ‌و پێویست بوە بۆ كتێبخانەی كوردی‌و بۆ لێكۆڵەرو مێژونوسانی كورد، هەر بۆیەش كتێبەكەی وەرگێڕاوەو بەگوتەی ناوبراویش ئەم كتێبە كە ئێستا چاپی دوەمی لەزۆربەی كتێبخانەكانی كوردستان دەستدەكەوێت، لە لایەن خوێنەرانی كوردەوە پێشوازییەكی زۆری لێكراوە. بەتایبەت چونكە پەیمانی سیڤەر گرنگی‌و تایبەتمەندی زۆری بۆ نەتەوەی كورد هەبوە.
شەفیقی حاجی خدر جەختی لە سەر ئەوەشكردەوە كە خوێنەری كورد لەكاتی خوێندنەوەی ئەو كتێبەدا زۆر راستی نەوتراوی لە بارەی سیڤەرەوە بۆ ئاشكرا دەبن كە بۆ یەكەمجارە لەڕێگەی وەها كتێبێكەوە ئەو نهێنی‌و زانیارییانە بڵاو دەكرێنەوە. ناوبراو بڕواشی وایە كە پێویستە هەمو فێرخوازێكی بەشی مێژو و مێژودۆستانی كورد زیاترو زیاتر لەبارەی پەیمانی سیڤەرەوە بخوێننەوە، چونكە سیڤەر لەمێژوی نوێ‌و هاوچەرخی كوردو لەخەیاڵدانی مرۆڤی كورد، پێگەی تایبەتی خۆی هەیە.
ماڵپه‌ڕی ئاوێنه‌

ژیانی من، چۆن ئیسڕائیل دامەزرێندرا ؟

gooda

ژیانی من، چۆن ئیسڕائیل دامەزرێندرا ؟
گۆلـدا مایەر
وەرگێڕانی لە ئینگلیزییەوە: شەفیقی حاجی خدر

داگرتن

داود بنگۆریۆن…. دامەزرێنەری دەوڵەتی ئیسڕائیل

75672

داود بنگۆریۆن…. دامەزرێنەری دەوڵەتی ئیسڕائیل
نووسینی: رۆبەرت سەنت یۆهمەن
وەرگێڕانی لە هۆڵەندییەوە: شەفیقی حاجی خدر

داگرتن

%d هاوشێوەی ئەم بلۆگەرانە: